Baltics in the limelight: Children and building bridges

English, translated from Swedish:

During the spring and early summer, the Nordic House celebrates Baltic Children‘s Culture Festival in collaboration with the annual children’s culture festival in Reykjavík. The program is diverse and has been planned in collaboration with the Lithuanian and Latvian schools and creative individuals from the Baltics. Certain events are aimed directly at people who speak Lithuanian, Lettish or Estonian, while others are open for a wide audience with the goal of presenting Baltic culture and traditions. With this initiative, we want to show that the Nordic House is an accessible and inclusive place that welcomes everyone and we want to counteract the often simplistic and negative representations of people with non-Icelandic backgrounds that prevail in the media and in comment fields.

In Iceland, the media seems not to have put an effort to exhibit diversity to the same extent as in other Nordic countries and studies show that Icelandic media tend to represent people with foreign backgrounds in a negative manner. For instance, foreign nationality is often revealed when it comes to coverage of suspected criminality, even though this information is irrelevant to the case in question. Recently, polemic discussions evolving around what people it is that import coronavirus to Iceland has been going on in the society. The discussions became so harsh that Iceland‘s epidemiologist felt obliged to pull the brake and emphasize the fact that it was the virus itself that is the actual enemy.

About 18% of Iceland‘s population have non-Icelandic national backgrounds and seen in this context the problem discussed above is of course very serious. A problem that the media, state, and organizations must actively take responsibility to work against.

Since the early 1990s, the Nordic Council of Ministers has worked closely with Estonia, Latvia and Lithuania and we in the Nordic House have taken a decisive to feature the Baltics to a larger extent in our cultural program. In Iceland, there is a significant representation of people with Baltic backgrounds. According to Statistics Iceland, estimating from the country of birth, there are 3299 Lithuanians, 1965 Latvians, and 166 Estonians living in Iceland (compared with 3644 Danes, 2173 Swedes, 212 Finns and 1273 Norwegians).

Culture builds bridges and the Nordic House is a bridge builder.This time it is about establishing a local infrastructure that brings us closer to each other, increases understanding and cultural awareness and thereby counteracts xenophobia. The support from our Baltic partners has been overwhelmingly positive, which makes us feel great reverence and a great responsibility towards our initiative, which is only the beginning of a long-term work.

Sabina Westerholm,
Director of the Nordic House in Reykjavík

 

Estonian:

Lapsed ja sildade rajamine, keskendudes Baltimaadele

Seoses Reykjaviki lastekultuuri festivaliga korraldab Põhjala maja kevadel Balti lastekultuuri festivali. Ulatuslik programm on kavandatud koostöös Leedu ja Läti kooliga ning Baltimaadest pärit kultuuritöötajatega Islandil. Osa sündmustest on suunatud otseselt neile, kes räägivad Baltimaades kõneldavaid keeli, ülejäänud on aga suunatud laiemale publikule ning nende eesmärgiks on vahendada Baltimaade kultuuri ja Baltimaade traditsioone. Selle ettevõtmisega tahame me näidata osalt seda, et Põhjala maja on avatud ja kaasav koht, kuhu kõik on teretulnud, teisalt aga tõrjuda meedias ja kommentaariumites laialt levinud stereotüüpseid ja ühekülgseid hoiakuid muu taustaga inimestest.

Islandil ei ole meedia teinud sama laiaulatuslikku tööd mitmekesisuse ja tolerantsuse heaks kui teistes Põhjala riikides ning uuringud näitavad, et see pilt, mille Islandi meedia on kujundanud välismaise taustaga inimestest, on selgelt negatiivse varjundiga. Ühe näitena võib mainida, et kuritegude korral mainitakse sageli kahtlustatavate isikute rahvust, ehkki taoliste juhtumite juures ei ole see vähimalgi määral asjasse puutuv. Viimasel ajal on tekkinud poleemika seoses koroonaviirusesse nakatumisega ning küsitakse, kes on nakkuse maale sisse toonud. Arutelu muutus nii tuliseks, et riiklik epidemioloog oli sunnitud kõva häält tegema ning selgitama, et ainus vaenlane on ju ikka haigus ise.

Kuna 18 % Islandi elanikkonnast on mõne muu rahvuse taustaga, siis võib kirjeldatud olukord kujutada endast suurt probleemi. Meedia, riik ja erinevad organisatsioonid peavad selle probleemi lahedamiseks vastutuse enda peale võtma.

Kuna Põhjamaade Ministrite Nõukogu on alates 1990ndates aastatest teinud tihedat koostööd Eesti, Läti ja Leeduga, siis on Põhjala maja oma kaasavas tegevuses otsustanud  seada fookuse just Islandil elavatele Baltimaadest pärit inimestele. Islandil moodustavad Baltimaadest pärit inimesed nimelt märkimsväärse osa rahvastikust. Statistikakeskuse andmetel elab Islandil 3299 leedulast, 1965 lätlast ja 166 eestlast. (Võrdlusandmed: 3644 taanlast, 2173 rootslast, 212 soomlast ja 1273 norralast).

Kultuur rajab sildu ja Põhjala maja on sillaehitaja. Seekord on eesmärgiks luua kohalik taristu, mis toob meid üksteisele lähemale, suurendab üksteisemõistmist ning astub seeläbi vastu võõravihale. Baltimaade koostööpartnerite toetus on olnud ülimalt positiivne, mis paneb meid tundma suurt aukartust ja vastutust selle ettevõtmise suhtes, mis on esialgu alles selle pikema töö alguseks.

Lithuanian

Dėmesys Baltijos šalims, vaikams ir tiesiami tiltai 

Šį pavasarį Reikjaviko vaikų kultūros festivalio metu Šiaurės šalių namai pakvies į Baltijos šalių vaikų kultūros festivalį. Išsami festivalio programa rengiama kartu su lietuvių ir latvių mokyklomis ir Baltijos šalių kultūros atstovais Islandijoje. Dalis renginių bus skirta tikslinei auditorijai, kalbančiai lietuvių ir latvių kalbomis, o likusi programos dalis bus atvira plačiajai visuomenei. Baltijos šalių vaikų kultūros festivaliu siekiama pristatyti baltų kalbas ir tradicijas. Šia iniciatyva mes norime pademonstruoti, kad Šiaurės šalių namai yra atvira ir įtrauki erdvė, kurioje laukiami visi, taip pat norime paneigti stereotipus ir vienpusiškai nuomonei apie kitataučius, kurios apstu šalies medijose ir komentarų skiltyse.

Žiniasklaida Islandijoje skiria gerokai mažiau dėmesio įvairovės ir tolerancijos temomis lyginant su kitomis Šiaurės šalimis. Tyrimai rodo, kad Islandijos žiniasklaida apie kitataučius rašo akivaizdžiai neigiamai. Kaip pavyzdį galima paminėti atvejus, kai be jokios priežasties atskleidžiama įtariamojo asmens tautybė, nors tai visiškai nesusiję su byla. Pastaruoju metu daug diskusijų kelia ir koronaviruso tema – apie tai, kaip virusas patenka į šalį. Diskusijos šia tema taip įsiliepsnojo, kad šalies epidemiologui teko rėkte aiškinti, kad vienintelis visų mūsų priešas yra liga.

Tai, kad 18% Islandijos gyventojų yra kitos etninės kilmės, čia yra didelė problema. Problema, kurios sprendimui medijos, valstybė ir organizacijos privalo imtis aktyvių veiksmų.

Kadani Šiaurės ministrų taryba dar nuo 1990 pradžios aktyviai dirba Estijoje, Latvijoje ir Lietuvoje, mes Šiaurės šalių namuose savo darbe įtraukties klausimais pasirinkome dirbti būtent su Baltijos šalių tautinėmis mažumomis Islandijoje, nes jos sudaro ženklią tautinių mažumų dalį šalyje. Statistikos centro duomenimis mūsų šalyje gyvena 3299 latvių, 1965 lietuvių ir 166 estų tautybės žmonių. (Palyginimui – 3644 danų, 2173 švedų, 212 suomių ir 1273 norvegų tautybės atstovų).

Kultūra tiesia tiltus ir Šiaurės šalių namai yra jų statytojas. Šį kartą kalbame apie vietinės infrastruktūros sukūrimą, kuri mus suartintų, didintų tarpusavio supratimą ir mažintų priešiškumą. Didžiulis mūsų Baltijos šalių partnerių palaikymas kelia pagarbą, ir mes esame atsakingi už šią iniciatyvą, kuri yra tik ilgalaikio bendradarbiavimo pradžia.

 

Latvian

Uzmanības centrā – Baltija, bērni un sadarbības tilti

Šīgada pavasarī Reikjavīkas bērnu kultūras festivāla ietvaros Ziemeļvalstu māja (Nordens Hus) Reikjavīkā atzīmē arī Baltijas bērnu kultūras festivālu. Vērienīgā programma ir veidota sadarbībā ar lietuviešu un latviešu skolām, kā arī Islandē dzīvojošiem baltiešu kultūras darbiniekiem. Kamēr daži no festivāla pasākumiem ir paredzēti Baltijas valodu pratējiem, pārējā festivāla sadaļa uzrunās plašāku auditoriju, iepazīstinot to ar baltiešu kultūru un baltiešu tradīcijām. Ar šo iniciatīvu mēs vēlamies parādīt, ka Ziemeļvalstu māja ir pieejama un atvērta ikvienam, kā arī dot savu artavu cīņā ar stereotipiem un vienpusību, kas valda plašsaziņas līdzekļos un komentāru slejās attiecībā pret cittautiešiem.

Salīdzinājumā ar pārējām Ziemeļvalstīm Islandes plašsaziņas līdzekļi nav bijuši pārāk aktīvi daudzveidības un tolerances veicināšanā, un saskaņā ar pētījumiem priekšstati, ko Islandes mediji rada par atšķirīgas izcelsmes cilvēkiem, ir ar izteikti negatīvu nokrāsu. Piemēram, bieži vien tiek atklāta aizdomās turamā tautība, kaut arī tam nav pilnīgi nekāda sakara ar lietas būtību. Pēdējā laikā īpaši aktuālas kļuvušas diskusijas par Covid-19 un šīs infekcijas ‘importēšanu’ valstī. Vienubrīd polemika bija uzkarsusi tiktāl, ka Islandes vadošais epidemiologs bija spiests iejaukties un atgādināt, ka īstais ļaundaris tomēr ir pati slimība.

Tā kā 18% Islandes iedzīvotāju ir citas etniskās izcelsmes, šāda veida neiecietības izpausmes ir īpaši problemātiskas. Te atbildība būtu jāuzņemas plašsaziņas līdzekļiem, valstij un dažāda veida organizācijām, aktīvi līdzdarbojoties tamlīdzīgu parādību izskaušanā.

Tā kā Ziemeļvalstu Ministru padome kopš 1990. gadu sākuma ir cieši sadarbojusies ar Igauniju, Latviju un Lietuvu, Ziemeļvalstu māja Reikjavīkā savā iekļaujošas sabiedrības stratēģijā ir nolēmusi īpašu uzmanību veltīt Islandē dzīvojošiem Baltijas tautu pārstāvjiem. To skaits ir gana ievērojams – oficiālā statistika vēsta, ka Islandē mīt 3299 latvieši, 1965 lietuvieši un 166 igauņi. (Salīdzinājumam: 3644 dāņi, 2173 zviedri, 212 somi un 1273 norvēģi).

Kultūra veido sadarbības tiltus, un arī Ziemeļvalstu māja piedalās šajā procesā. Ar uzsāktā projekta starpniecību ceram ielikt pamatus vietējai platformai, kas mūs satuvinās, vairos izpratni un novērsīs ksenofobiju. Pārliecinošais atbalsts, ko esam saņēmuši no saviem Baltijas partneriem šīs ierosmes realizācijā, liek mums pret to izturēties ar dziļu pietāti un lielu atbildību. Tas ir darbs, ko esam gatavi turpināt ilgtermiņā.

 

 

Director‘s Blog

The Perspectives of Art

Translated from Swedish

Since its establishment in 1968, the Nordic House has been a central Nordic platform for art, culture, language and public debate in Iceland. We strive to fulfill the Nordic prime ministers’ vision for 2030 that the Nordic region will become the world’s most sustainable and integrated region. In recent years, we have strategically taken steps to shape our program thematically and allow art to have an explicit role in our work with the vision. The varying perspectives that art can offer are invaluable in a time faced with so many challenges both in terms of the environment and social issues.

The exhibition Nature in Transition: Shifting Identities researches the specific relationship between man and nature in the West-Nordic Countries. In these northern latitudes, nature has traditionally been an obvious and present part of life, shaping people and their identity. Nothing is constant, but the changes we are seeing in this part of the world right now are happening at a faster pace than ever before. What happens when conditions change, when humanity takes new paths, when identities are reshaped, when someone comes in from the outside?

The exhibition is broad in content and multi-layered. The individual works go into depth on specific issues, but they also have a subtle dialogue with each other. One takes over where the other ends and a story takes shape that looks back on traditions and customs and puts them in relation to the present and the future. Delicate threads also bind the different parts of the West Nordic countries together, countries that are so close to each other while still so far away.

The Nordic House in Reykjavik is dependent on good partners, especially in times when cultural grants are being cut and a pandemic is hampering mobility. I am deeply grateful for the fruitful collaboration with the University of the Arts of Iceland and send a warm thank you to the artists and curators of the exhibition. I would also like to take this opportunity to thank the in-house staff of the Nordic House who have once again shown that they are the best in the world.

Sabina Westerholm,
Director of the Nordic House in Reykjavík

Director‘s Blog

Opin og aðgengileg Norðurlönd

Gleðilegan Dag Norðurlanda!

Í ár höldum við upp á 50 ára afmæli Norrænu ráðherranefndarinnar. Frá upphafi hefur Norræna ráðherranefndin haft það markmið að allir skuli eiga þess kost að taka þátt í norrænu samstarfi. Í nýju samstarfsáætlun ráðherranefndarinnar í menningarmálum fyrir tímabilið 2021-2024 er markmiðið eftirfarandi: lista- og menningarstarf sem er aðgengilegt öllum á Norðurlöndum með jafnrétti að leiðarljósi.

Til þess að geta uppfyllt sýn norrænu ráðherranna um að Norðurlönd verði sjálfbærasta og samþættasta svæði í heimi árið 2030 er aðgengi að jöfnum tækifærum mikilvægt. Til þess að ná þangað er nauðsynlegt að skoða með gagnrýnum augum hvernig maður vinnur, hvað maður gerir og hvernig maður kemur fram. Fyrir hvern og með hverjum? Þess konar vinna er tímafrek, flókin og getur jafnvel verið óþægileg; en að horfa í hina áttina er ekki möguleiki á Norðurlöndum dagsins í dag.

Börn og ungt fólk eru í forgangi í fyrrnefndri samstarfsáætlun. Bæði sem frumkvöðlar, þátttakendur og markhópur. Nýverið stofnaði Norræna húsið til vinaskólasambands við Hólabrekkuskóla í Breiðholti. Í dag höldum við upp á dag Norðurlandanna með því að bjóða öllum krökkum í 6. bekk vinaskólans í sína fyrstu heimsókn í Norræna húsið. Við hlökkum til að vinna með krökkunum langtímaverkefni sem vinnur á dýptina, þar sem nemendurnir fá tækifæri til að læra, hafa áhrif, skapa og tileinka sér menningarlæsi sem nær út fyrir landamærin.

Ég kaus að óska ykkur til hamingju með Dag Norðurlanda á finnlandssænsku táknmáli. Þetta tungumál er talað af um það bil 300 manns og þetta er móðurmál föður míns. Hér á Íslandi er einnig talaður fjöldi tungumála og fyrir hvern viðburð sem við skipuleggjum verðum við að íhuga hvaða tungumál sé best að nota til að ná til sem flestra.

Í apríl bjóðum við í Norræna húsinu stolt til baltneskrar barnamenningarhátíðar. Við höfum mótað dagskrána í samvinnu við fulltrúa af baltneskum uppruna á Íslandi. Frá því snemma á tíunda áratugnum hefur Norræna ráðherranefndin átt í nánum tengslum við Eistland, Lettland og Litháen. Þetta er grunnur sem við viljum gjarnan byggja á þar sem að stór hluti nýrra Íslendinga á rætur í Eystrasaltsríkjunum.

Við í Norræna húsinu heitum því að gera allt sem í valdi okkar stendur til þess að vera norrænn vettvangur sem er opinn og aðgengilegur öllum.

Head Põhjala päeva!
Smagios Šiaurės šalių dienos!
Apsveicam Ziemeļvalstu dienā!

Director‘s Blog

Listin í netheimum

Tekstinn er þýddur úr sænsku

Föstudaginn 24. janúar opnaði myndlistarsýningin Land handan hafsins í Norræna húsinu en hún var framleidd af Pro Artibus stofnuninni í Finnlandi. Opnunarkvöldið var stórkostlegt, eins og meiri háttar veisla. Innan um myndlist, blóm, mat og vín fögnuðu uppnumdir gestirnir því að sýningarsalur Norræna hússins opnaði að nýju. Kvöldið hverfur mér seint úr minni, þessi síðasta geggjaða veisla áður en öllu var lokað.

Myndlistin er griðastaður þar sem við gleymum veruleikanum um stund og finnum hughreystingu, örvun og samhengi í annarri vídd. Undanfarnar vikur hafa sýnt okkur svo ekki verður um villst hvað menning og listir eru lífsnauðsynlegar manneskjunni. Aldrei hafa verið eins margar ábendingar á samfélagsmiðlum um bækur, kvikmyndir og spilunarlista, stafræna leiðsögn um söfn og sýningar að ógleymdum tónleikum og leiksýningum í beinu streymi.

Í menningarlífinu leggur fólk sig fram við að finna nýjar samskipta- og miðlunarleiðir þegar allar hefðbundnar menningarstofnanir eru lokaðar. Nú getur hver sem er fært listaverk í stafrænt form með þar til gerðum verkfærum og heimasíðum á netinu. En það er ekki eins einfalt og lítur út í fyrstu.

Listin snýst um samveru og rými
Þrátt fyrir að hinn stafræni heimur veiti óendanleg tækifæri til að njóta menningar og lista er netið best fallið til að miðla list sem er sköpuð markvisst með stafræna miðlun í huga og sem nýtir eðli og möguleika tækninnar til hins ítrasta. Ég vona svo sannarlega og ég trúi því reyndar að sá tími sem nú stendur yfir eigi eftir að kynda undir sköpun og nýjar hugmyndar um stafræna list og listmiðlun.

Þegar um er að ræða miðlun á list sem er sköpuð í raunheimum ætla ég að vona að það sé gert í góðu samráði við listafólkið sjálft og sýningarstjóra. Þá er betra að fresta sýningum en að þröngva nýju miðlunarformi upp á höfundana.

Við höfum ákveðið í samráði við listafólkið Marjo Levlin og Carl Sebastian Lindberg að streyma tveimur kvikmyndum af sýningunni Land handan hafsins. Það verður gert á heimasíðu Norræna hússins þar til sýningunni lýkur 5. apríl. Báðar myndirnar fjalla um mikilvæga viðburði í sögu Finnlands og tengjast viðfangsefni sýningarinnar sem er hugmyndir og draumar fólks um betri heim. Ég vona að þið grípið tækifærið til að sjá þær. Skoða myndbönd

Kær kveðja,
Sabina

PS. Griðastaður okkar fjölskyldunnar þessa dagana er Múmíndalurinn. Á hverju kvöldi lesum við „Halastjarnan kemur“ upphátt, þar sem við flissum og súpum hveljur yfir því hvernig sögupersónurnar bregðast við yfirvofandi hörmungum. Það er eitthvað kunnuglegt við það.

Lesa kveðja af heimaskrifstofunni

Director‘s Blog

Kveðja af heimaskrifstofunni: Samskiptafjarlægð

Þessi texti er þýddur úr sænsku

Nú bý ég við einangrun á eyju í fleiri þúsund kílómetra fjarlægð frá minni fósturjörð, frá vinum mínum og ættingjum. En ég hef það gott. Ég hef fjölskylduna mína og ég get sinnt skemmtilegasta starfi sem hægt er að hugsa sér. Það kom mér á óvart hvað umskiptin reyndust auðveld, að yfirgefa lifandi vinnustað sem iðaði af mannlífi og taka upp fjarvinnu að heiman. Ég sakna að sjálfsögðu gönguferðanna á morgnana gegnum fuglafriðlandið á leið til vinnu í fallega húsinu í Vatnsmýrinni. Ég sakna starfsfólksins, gestanna og samstarfsaðila hússins. En það bjargast. Þrátt fyrir einveruna á ég mikil samskipti við annað fólk þökk sé hinni stafrænu tækni.

Í síðustu viku fékk ég mér rauðvínsglas í góðum félagsskap. Það var fjarfundur í vínklúbbnum mínum í Finnlandi og í fyrsta sinn í rúmt ár gat ég tekið þátt. Við skröfuðum um heima og geima (mest um heimaskóla en líka um kvíða og einangrun) þar sem við sátum heima hjá okkur hvert í sínu horni. Yfirleitt er ég fjarri góðu gamni búandi á íslandi en nú brá svo við að ég gat verið með og það var í raun alveg dásamlegt.

En mér er hugsað til þeirra sem sitja einir heima og hitta engan annan í netheimum. Ég hugsa líka til þeirra sem eru með lítil börn og geta hvergi farið. Og ég velti fyrir mér hvort það sé eitthvað sem við í Norræna húsinu getum gert?

Hafðu samband
Norræna húsið er mikilvægur fundarstaður fyrir marga. Þrátt fyrir að húsið sé lokað viljum við vera til staðar og gera starfsemi hússins aðgengilega. Við leitum sífellt nýrra leiða og erum að prófa okkur áfram. Prjónaklúbbur Norræna hússins er kominn á samfélagsmiðlana og við stefnum að því að opna nýja og betrumbætta streymisveitu um miðjan næsta mánuð.  Þar munum við streyma í háum gæðum vönduðum viðburðum, tónleikum og ráðstefnum.  Allt þetta langar okkur að gera í samráði við ykkur. Á heimsíðu Norræna hússins höfum við sett upp tillögubox sem við hvetjum ykkur til að nota. Við viljum endilega vita hvers þið saknið og hvað við getum gert til að koma til móts við ykkur.

Næst langar mig að skrifa um að yfirfæra myndlist í stafrænt form og ég vill endilega heyra ykkar hugleiðingar um málið. Hægt verður að setja inn athugasemdir undir færslunni á Facebook.

Farið varlega á þessum skrýtnu tímum og hugsið vel að ykkar nánustu <3

Kær kveðja
Sabina

Lesa Listin í netheimum

Director‘s Blog